De toekomst van aanplantingen: verder kijken dan klimaatbomen
Klimaatbomen krijgen vandaag veel aandacht, en terecht: ze zijn beter bestand tegen hitte, droogte en extreme weersomstandigheden. Maar wie toekomstgericht plant, weet dat klimaatbestendigheid slechts één onderdeel is van een veel groter verhaal. De echte toekomst van aanplantingen vraagt om een bredere blik.
Volgens mij zijn het niet enkel de bomen die het moeten oplossen. Het hele concept van een boom - eender welke boom - integreren, moet herbekeken worden zodat je beplanting het klimaat van morgen aankan.
Dus niet alleen klimaatbomen, maar alle bomen zijn een cruciaal onderdeel van de oplossing:
- Strategisch geplaatste bomen kunnen de gevoelstemperatuur lokaal aanzienlijk verlagen (zeker in steden) en maken hetere zomers (over)leefbaar.
- Bomen filteren letterlijk de lucht: ze capteren fijn stof, stikstofoxiden, ozon en andere vervuilende stoffen én produceren tegelijk zuurstof. Een schonere, gezonde lucht redt levens.
- Bomen vormen een slimme, natuurlijke buffer tegen extreme regen. Ze vangen het water op met hun bladerdek en kunnen massa’s vocht opslorpen via hun boomspiegel en wortels.
- Bomen zijn stabiele “koolstofopslagbanken”. Ze slaan CO2 op in hun stam, takken, bladeren en wortels. Zo helpen ze rechtstreeks het aandeel van dit broeikasgas in de atmosfeer naar omlaag.
- Bomen creëren een habitat voor dieren en andere planten. Ze bevorderen de biodiversiteit, wat in tijden van versnipperde natuur essentieel is.
Dus ja, klimaatbomen zijn de toekomst, maar een doordachte aanpak nog veel meer.
Aan welke criteria moet een klimaatboom voldoen?
Klimaatbomen of toekomstbomen zijn - simpelweg gezegd - bomen die de toekomst aankunnen. Ze blijven gezond in een wereld die te maken krijgt met extreme omstandigheden. Aan welke criteria moet zo’n boom dan voldoen?
Allereerst hangt dit af van de standplaats. Waar wordt zo’n klimaatboom vaak geplant? Daar waar de klimaatproblemen het snelst worden gevoeld: in stedelijke omgevingen. Hoe dichter bij de mens en hoe verder van de natuur, hoe belangrijker deze criteria zijn.
Criteria van de klimaatboom en de toekomstboom
- Droogte- en hittebestendig: een klimaatboom kan langere periodes aan zonder regen en krijgt geen warmtecrash bij 35°C of meer.
- Koudebestendig: extreme koude is nog steeds mogelijk, dus toekomstbomen hebben een grote range qua temperatuurschommelingen.
- Overstromingstolerant: hij is prima bestand tegen natte voeten voor een tijdje.
- Sterk in verstoorde stedelijke bodems: hij kan goed om met verdichte ondergrond, weinig zuurstof, beperkte wortelruimte, en als het kan ook strooizout.
- Bestand tegen luchtvervuiling: een klimaatboom verdraagt ozon, stikstof, roet en fijn stof.
- Weinig gevoelig voor plagen en ziekten: hij heeft robuust genetisch materiaal en past zich snel aan. hij kan gastheren probleemloos verdragen.
- Hoge ecologische waarde: hij ondersteunt van nature de biodiversiteit (nectar, vruchten, holten, schaduw, microhabitat,...) en trekt (meerdere) fauna aan.
- Veilig en beheersbaar: hij moet tegen een stootje kunnen en veilig blijven bij stormen. Liefst ook met een voorspelbare groei.
- Lange levensduur: een goede klimaatboom blijft decennialang gezond bij minimale zorg.
Graag benadruk ik hier nog eens dat we als mensheid ruimer en creatiever moeten denken. Dat het niet enkel om klimaatbomen draait. Zo zijn sommige boomsoorten bijvoorbeeld niet 100% hittebestendig. Dan nog kunnen we deze bomen perfect inzetten, zij het op een standplaats met minder weerkaatsing of niet in de volle zon.
